www.mikrovalto.gr

Τυχαία φωτογραφία

Αναζήτηση


Οδοιπορικό στα όρια προς τη Δεσκάτη Εκτύπωση
Τετάρτη, 02 Σεπτέμβριος 2009 13:33

 

ΙΟΥΛΙΟΣ 2009

 

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ «ΠΡΟΣ ΝΟΤΟΝ»

Μονή Τορνικίου-Αρχαιότητες Παναγιάς-Μονή Ευαγγελίστριας

xartis_xor_antΈχουμε συνηθίσει τις βόρειες διαδρομές προς Σέρβια και Κοζάνη και αγνοούμε παντελώς τους νότιους «γείτονές» μας. Σε απόσταση 10 χλμ από την Ελάτη και 5,5 χλμ από τα όρια του Δήμου Καμβουνίων βρίσκεται η Παλιουριά του Δήμου Δεσκάτης και σε απόσταση 14 χλμ από την Ελάτη η Παναγιά. Τόσο κοντά, τόσο μακριά.

Το ερέθισμα για την «προς νότον» εξόρμηση μου το έδωσε ο «θόρυβος» που δημιουργήθηκε τελευταία με την κτιριακή μετατόπιση (!) του βυζαντινού μνημείου της Παναγίας του Τορνικίου σε παρακείμενο λόφο, λόγω της κατάκλυσης του από την πλήρωση του ταμιευτήρα της λίμνης Ιλαρίωνα. Προστέθηκαν άλλοι δύο προορισμοί, η ανασκαφή ρωμαϊκών κτισμάτων στην Παναγιά και η μονή της Ευαγγελίστριας στη Μπουνάσια.

Στην παρέα μου με το Γιάννη Μ. προστέθηκε πρόθυμα και ο Μπάμπης Π., Μικροβαλτινός φίλος που ζεί στην Αθήνα, για να βοηθήσει και  στη φωτογράφηση.

Μετά τα «γνωστά» πρώτα 14 χλμ από το Μικρόβαλτο μέχρι την Ελάτη, πήραμε το δρόμο για την Παλιουριά. Η πρώτη στάση 2,5 χλμ ήταν απαραίτητη.

pros_n_2pros_n_3Η ανεπανάληπτη θέα  της Ι. Μονής της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα της Ζάβορδας με το ασκηταριό του Αγίου Νικάνορα, με τον Αλιάκμονα να κυλάει «κατεβασμένος» από τα πολλές βροχές των τελευταίων ημερών, ασφαλώς μας καθήλωσε. Αφήσαμε αριστερά την Παλιουριά και κατευθυνθήκαμε για την Παναγιά (ή Τορνίκι, το αρχαίο «Ομόλιον» ή το βυζαντινό «Μολισκό») που απέχει μόλις 4 χλμ.

pros_n_4pros_n_5pros_n_6

Στο μέσο της διαδρομής περάσαμε από τη στενή μεταλλική γέφυρα και αντικρίσαμε από κοντά τη νέα εντυπωσιακή γέφυρα Παλιουριάς-Παναγιάς που κατασκευάζεται στην περιοχή λόγω της κατάκλυσης της υπάρχουσας από τα νερά της υπό κατασκευήν λίμνης του Ιλαρίωνα. Αφήνοντας -και πάλι αριστερά- το χωριό Παναγιά πήραμε το δρόμο βορειοανατολικά που φτάνει ως τη Ζάβορδα.

Μετά από 2,5 χλμ στο βάθος δεξιά -περίπου 300μ.-, κοντά στον Αλιάκμονα, διακρίναμε την Ι. Μονή της Κοίμησης της Θεοτόκου Τορνικίου.

Σαν χρόνος κτίσης της μονής φέρεται το τέλος του 10ου αιώνα από τον Ιωάννη Τορνίκιο, κατ’ άλλους ο 12ος αιώνας. Το πλέον χαρακτηριστικό του ναού που τον κάνει και μοναδικό είναι το διώροφο καθολικό του, ενώ εξαιρετικές είναι και οι τοιχογραφίες που χρονολογούνται από το 1481 και το 1730.

pros_n_7pros_n_8pros_n_9pros_n_10pros_n_11pros_n_12pros_n_13pros_n_14pros_n_15pros_n_16pros_n_17pros_n_18

Βέβαια η προσοχή  μας εστιάστηκε στις εργασίες υποστύλωσης, στερέωσης -χαλύβδινα ελάσματα και ειδικά τσιμεντοκονιάματα-  και προεργασίας των θεμελίων μιας και σε λίγους μήνες έχει προγραμματιστεί από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) -οριστική απόφαση στη συνεδρίαση της 19 Μαΐου 2009- η μετατόπιση του καθολικού του ναού στον παρακείμενο λοφίσκο σε απόσταση 127 μ. και καθ’ ύψος 27 μ. πάνω σε ράγες!! Ο λόγος ασφαλώς είναι η κατάκλυση της θέσης του σημερινού ναού από το νερό της λίμνης που θα δημιουργηθεί από τη λειτουργία του φράγματος Ιλαρίωνα.

Επιστρέφοντας και περνώντας το ήσυχο και όμορφο μικρό χωριό της Παναγιάς πήραμε το δρόμο δυτικά για το Νεοχώρι. Ακριβώς σε απόσταση 3 χλμ και αριστερά, στη θέση Βρωμονέρια, δίπλα στο δρόμο, βρισκόμαστε σε μια

pros_n_19pros_n_20pros_n_21pros_n_22

εκτεταμένη ανασκαφή που έχει φέρει στην επιφάνεια μεγάλο αριθμό αρχαίων εντυπωσιακών κτισμάτων, που σύμφωνα με την αρχαιολόγο Γεωργία Καραμήτρου-Μεντεσίδου, που είναι και η υπεύθυνη της ανασκαφής, πρόκειται για έπαυλη ρωμαϊκών χρόνων με θέρμες-λουτρά και χώρους που διακοσμούνται με ψηφιδωτά! Τα πολύτιμα ευρήματα-αντικείμενα που βρέθηκαν, έχουν μεταφερθεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αιανής, αφού και αυτός ο χώρος θα κατακλυστεί από την πλήρωση της λίμνης Ιλαρίωνα!

Επόμενος προορισμός η Μονή της Ευαγγελίστριας στη Μπουνάσια. Περάσαμε μέσα από την Παλιουριά, ένα «ζωντανό» σύγχρονο χωριό και μετά ένα χιλιόμετρο περίπου του δρόμου προς τη Δεσκάτη, στρίψαμε αριστερά και πήραμε το

pros_n_23

χωματόδρομο για τη Μονή που φαίνεται σκαρφαλωμένη σε ένα πλάτωμα στα νότια της Μπουνάσιας των Καμβουνίων. Μια ιδιαίτερα δύσκολη διαδρομή 4,5 περίπου χλμ, λόγω των έργων χαλικόστρωσης του δρόμου και των πολλών βροχοπτώσεων,  που έκανε την προσέγγιση μας εξαιρετικά δύσκολη. Αποζημιωθήκαμε βέβαια από την εκπληκτική θέα της Παλιουριάς και του κάμπου της Δήμητρας και του Καρπερού από το υψόμετρο των 1000 μέτρων, το καταπράσινο περιβάλλον, καθώς και από την κτιριακή και αρχιτεκτονική αρτιότητα των κτισμάτων της Μονής, όπου είναι εμφανείς οι εργασίες αναστήλωσης και συντήρησης, κυρίως του καθολικού, της βόρειας και της δυτικής πλευράς.

pros_n_25pros_n_26pros_n_27pros_n_28pros_n_30pros_n_34pros_n_33pros_n_31pros_n_32pros_n_35

Η Μονή της Ευαγγελίστριας φέρεται ότι ιδρύθηκε το 1148, ήκμασε ιδιαίτερα τον 16ο, 17ο και τον 18ο αιώνα, αναπτύσσοντας, λόγω της θέσης, μεγάλη αντιστασιακή δράση την περίοδο της τουρκοκρατίας αφού υπήρξε το λημέρι και το ορμητήριο κλεφτών και αρματωλών. Το καθολικό που στη σημερινή του μορφή φέρεται ότι έχει κτιστεί το 1816, είναι αθωνικού τύπου -τετρακιόνιος σταυροειδής με τρούλο- με υπέροχες τοιχογραφίες. Τα βοηθητικά κτίσματα σύμφωνα με γραπτές μαρτυρίες φέρεται να έχουν κτιστεί το 1763. Το μοναστήρι λειτούργησε ως κοινόβιο μέχρι το 1935, ενώ έχει υποστεί σοβαρές ζημιές από βομβαρδισμούς των Γερμανών το 1944…

Είχε αρχίσει να νυχτώνει όταν πήραμε το δρόμο της επιστροφής, με την απόλυτη ικανοποίηση ότι κάναμε μια ξεχωριστή περιήγηση.

Τόσο αξιόλογη, τόσο άγνωστη…

Τόσο «μακριά», τόσο κοντά…

 

Κυριακή  5 Ιουλίου 2009

Γ. Μ.

Υ.Γ. -Ευχαριστώ το φίλο Αποστόλη Καβούκα για τις πολύτιμες πληροφορίες

......-ΦΩΤΟ 1,2,4,5,9,15,17,18,20: του Μπάμπη Παλιανόπουλου
Πηγές:
- «ΑΙΑΝΗ Η κατοικία στην αρχαιότητα», της αρχαιολόγου ΓεωργίαςΚαραμήτρου-Μεντεσίδου

-«Η Μονή Ευαγγελίστριας της Μπουνάσιας», της αρχαιολόγου Νίκης

Τσιλιπάκου




 
 
Joomla 1.5 Templates by Joomlashack